De bevindingen

Inwoners deden burgeronderzoek naar de staat van hun lokale democratie in het project 100×100.

  • Inwoners hebben in het afgelopen jaar zelf onderzoek gedaan naar hun gemeentebestuur. Zij waren de correspondenten van het burgerjournalistieke project 100×100. De centrale vraag van het onderzoek was: is ons gemeentebestuur klaar voor de netwerkdemocratie?
  • Het blijkt dat bij gemeentebesturen volop aandacht is voor de participatiesamenleving en de nieuwe verhoudingen in het publieke domein. 90% Van de college- of coalitie akkoorden spreekt erover. Soms zelfs in woorden als doe- of netwerkdemocratie en overheidsparticipatie. De intenties zijn positief, veel gemeenten willen aan de slag met een nieuwe manier van werken.
  • Maar er is een verschil tussen ambitie en daad. De praktijk is weerbarstig. De wil is er, maar de meeste gemeenten weten nog niet hóe ze het moeten aanpakken. Het blijkt lastig om echt buiten de kaders te denken/werken. Slechts een klein deel van de correspondenten is van mening dat de gemeente klaar is voor de netwerkdemocratie. Meer dan de helft twijfelt en een kwart denkt van niet.
  • Volgens correspondenten is bijna zeventig procent van de gemeenten (hard) op zoek naar nieuwe vormen van besluitvorming en nieuwe manieren om ruimte te geven aan maatschappelijk initiatief.
  • Volgens correspondenten heeft ruim 75% van de gemeenten behoefte aan meer informatie over nieuwe vormen van besluitvorming en nieuwe manieren om ruimte te geven aan maatschappelijk initiatief.

De animatie ‘Democratisch zuivere koffie?!’  is een korte animatie over de werking van lokale democratie in de netwerksamenleving, en de taak van de gemeenteraad daarin. De animatie is gemaakt door Tweebeeld in samenwerking met 100×100-initiator Marije van den Berg.

In het magazine 100×100 staan de bevindingen van de tientallen burgers die in 2014  – onbezoldigd – onderzoek deden naar hun gemeentebestuur: het project 100×100.

Meeste gemeentebesturen nog intern gericht
De meeste gemeenteraden zijn nog niet toe aan nieuwe vormen van lokale democratie. Ze zijn intern gericht, bezig met partijpolitieke processen en routines die daarbij horen. De correspondenten zien nog weinig reflectie op het eigen functioneren van de gemeenteraad, laat staan een reflectie op democratische waarden in het lokaal publiek domein. Het raadslid dat zich beschouwt als procesarchitect voor lokale democratische processen, is nog ver te zoeken.

Besturen scheppen hoge verwachtingen
Door de mooie woorden en positieve houding van de gemeente worden de verwachtingen bij burgers wel steeds hoger. En als er dan geen werkelijke verandering komt, ligt de volgende teleurstelling op de loer.

Op beperkte schaal: burgermacht
Toch zijn er ook plaatsen waar het wel lukt om vernieuwende experimenten te starten. Daarbij gaat het niet alleen over burgerkracht (meedenken en initiatief nemen) maar ook over burgermacht: meebeslissen en zeggenschap in het publieke domein. Het kan dus wel, maar is nu nog heel beperkt zichtbaar.

Download het hele magazine van 100×100 met de analyse, interviews, een essay, artikelen, opinie en een test voor jouw gemeente (pdf)

Download hier de analyse van Yvette Jeuken van de uitkomsten van 100×100 (pdf)

Analyse: 100×100 maakt de balans op

Meedoen, meebesluiten… meeveranderen – 100×100 maakt de balans op
Yvette Jeuken analyseerde alle bevindingen van de correspondenten van 100×100.

Op 19 maart 2014 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Met deze verkiezingen ging ‘100×100. 100 correspondenten voor de nieuwe gemeenteraden’ ook van start. Binnen een maand zijn ruim 135 correspondenten in 65 gemeenten aan de slag gegaan. Een bonte club van burgers, ambtenaren, journalisten en anderen geïnteresseerden die allen onbezoldigd en enthousiast nieuwsgierig het functioneren van hun nieuwe gemeentebestuur gingen onderzoeken, en kijken naar de manier waarop hun nieuwe gemeenteraad ruimte geeft aan maatschappelijk initiatief. In november ontvingen we veertig verslagen van de correspondenten met daarin hun bevindingen.

Lees verder Analyse: 100×100 maakt de balans op

Essay: Pleidooi voor lokale democratische reflectie

We netwerken dat het een lieve lust is, en vragen ambtenaren dat ook te doen. Maar wanneer het ingewikkeld wordt in de gemeenschap, of de vraag ontstaat of iets al dan niet in het algemeen belang is, hoe organiseer je dan een democratisch proces om daar achter te komen? En heb je daar raadsleden bij nodig? Marije van den Berg pleit voor democratische reflectie op lokaal niveau. Met als doel: meer democratie.
Lees verder Essay: Pleidooi voor lokale democratische reflectie

Van oude raadsleden en nieuwe burgers

Vertegenwoordigen, kaderstellen en controleren. Deze taakomschrijving van raadsleden wordt met de opkomst van buurtbegrotingen, burgervisitaties en co-creatieve cultuurvisies steeds vaker bevraagd. De uitkomst van dit proces is nog onduidelijk . En om in onzekere tijden grip te krijgen op de situatie, verval je vaak in stereotypering. Sofie Smeets verkent die van burger en raadslid.

Lees verder Van oude raadsleden en nieuwe burgers